داستان تاریخی پوشاک ایران

5/5 (9)

برای همه ی ما جالب است که بدانیم سرگذشت و تاریخ پوشاک و لباسی که امروزه می پوشیم چه بوده است. ایران، یکی از کهن ترین سرزمین ها و فرهنگ های جهان، یکی از غنی ترین پوشاک و پارچه ها را در همه عصر داشته است که بر سایر تمدن ها تاثیرات چشم گیری داشته. در سفرهای تاریخی مدوپیا شمارا با داستان تاریخی پوشاک سرزمینمان و سیر تحولات آن در هر دوره آشنا می کنیم و به بررسی دقیق آن می پردازیم.

برای آشنایی بیشتر با تاریخ مد و لباس جهان میتوانید کتاب “مد: تاریخ قطعی لباس و استایل” از اینجا دانلود کنید.

به طور کلی بررسی تاریخ پوشاک، جدا از بررسی تمدن و تاریخ اجتماعی و اعتقادی بشر، امکان پذیر نیست. از این رو ناگزیریم که سیری در تاریخ سیاسی و اجتماعی انسان داشته باشیم تا بتوانیم در کنار آن به چگونگی تحول تن پوش اقوام ایرانی از کهن ترین زمان تا کنون بپردازیم. زیرا پوشاک مبین تحولات یک جامعه و در عین حال بیانگر تفاوت هایی است که میان اقشار آن جامعه وجود دارد.

زمانی که درباره تبدیل انسان غارنشین به انسان متمدن و امروزی تحقیق و بررسی می کنیم، تاحدودی میتوانیم درباره چگونگی پوشاک او و علل تغییر فرم آن پی ببریم، که این اطلاعات به واسطه علم باستان شناسی و علم مردم شناسی تاریخ میسر می شوند. باستان شناسان مراحل پیشرفت بشر در دوره های متفاوت را بررسی کرده اند و از طریق مدارک و اسناد مکتوب (در نقاطی که خط مورد استفاده قرار گرفته است) و یا از طریق آثار باقی مانده ( نقاشی، مجسمه ، نقش برجسته) اطلاعاتی را در اختیار ما قرار می دهند.

بدین ترتیب است که پی می بریم که انسان در آغاز آفرینش نیازی به پوشش سر و تن نداشته است. زیرا بدنش پوشیده از مو بوده ولی در نتیجه تکامل و کم شدن موهای روی پوست بدن، که به لحاظ تاثیر اوضاع طبیعی رخ داده بود، احساس نیاز به پوشاندن تن و سر برای دفاع از خود در مقابل گرما و سرما و سایر عوامل طبیعی در او قوت گرفت. اما ظن و نظریه غالب که در تاریخ تمدن ویل دورانت به آن اشاره شده چنین است که لباس، در ابتدا، برای زینت ایجاد شده و بیشتر برای آن بوده‌است که یا از ارتباط جنسی جلو گیرد و یا آن را تشدید کند، نه برای آن که دافع سرما باشد یا عورت بپوشاند. گرچه بشر اولیه با چنین انگیزه ای به ایجاد پوشاک پرداخته است ولی بعدها، همان طور که در بالا گفته شد، مقابله با گرما و سرما برایش مطرح بوده است و ابتدا به تقلید از جانوران، اولین پوشش تن و سر را از پوست انتخاب کرد. همان طور که ملاحظه می کنید انسان اولیه از پوشاک همان چیزی را طلب می کرد که انسان امروزی میخواهد، یعنی نمایش اندام زیبا نه پوشاندن برهنگی! 

این مطلب را از دست ندهید  آقایان لطفا کمی تغییر در استایل خود ایجاد کنید!

سیر تکامل انسان نخسین به امروزی

پس از سکونت یافتن بشر اولیه با نژادهای مختلف و ساخت اولین تمدن ها در کنار آب‌ها، برای بهتر شدن شرایط زندگی خود، با مغز خود که مرکز تفکر و تعقل است به کشف اموری پرداخت و با دست به ساختن تجهیزاتی مانند بیل و کلنگ برای کشاورزی، سلاح برای شکار، و ساختن وسیله ی دوخت و دوز برای پوشاک خود.

سیر تحول پوشاک انسان نخستین به امروزی

اما مُد چگونه به وجود آمد؟

به همان سان که بشر مراحل اولیه ی تمدن را طی می کرد پوشش او نیز همانند وسایل و تجهیزات زیست محیطی‌اش بار دیگر جنبه تفنن و آرایش یافت. و با توجه به اوضاع اقلیمی، میزان درجه‌ی تمدن و فرهنگ، عوامل اجتماعی و اعتقادی و اقتصادی، در طی قرون و اعصار تغییر شکل داد تا اینکه وسیله ای شد برای ابراز سلیقه و نماد اختلاف طبقاتی. یعنی قطع نظر از احتیاج و تغییرات جوی-محیطی، تغییرات فرم و جنس تن پوش را موجب شد. و به لحاظ میزان درجه تمدن و تسلط حکومت ها، کم کم تن پوش شکل معینی پیدا کرد که سبب به وجود آمدن مد شد.
مد از دیرباز تابع قدرت و تمدن ملت ها بوده است و در هر دوره‌ای از تاریخ بشر تابع یکی از حکومت های قدرتمند. مثلاً تمدن مصر و پوشاک آن که یکی از قدیمی ترین تمدن ها و مظاهر آن می باشد بر کسی پوشیده نیست ولی هنگامی که ایران به دلیل قدرتمند بودن، مهد تمدن مشرق زمین و حتی جهان آن روز( عهد باستان) به شمار می آمد، بیشتر ملل آن روزگاران خواه و ناخواه تابع آداب و رسوم و فرهنگ و تمدن ایران زمین بوده‌اند. کشفیات جدید باستان شناسی از نفوذ یکی از مظاهر تمدن ایران یعنی تن پوش و مد ایرانی در نقاط مختاف حکایت می کند:
در یونان و روم قدیم در غرب، و در سوریه و عراق و هند و افغانستان و پاکستان و ارمنستان و روسیه در شرق ( در دوران باستانی تاریخی) پارچه های بافت ایران مد روز بوده و آثار کشف شده در این نقاط که طرح و نقش پوشش اقوام ایرانی را در آن روزگاران می نمایانند موُیّد این مسأله است و هم‌اکنون در موزه های معروف جهان موجود می‌باشد.

این مطلب را از دست ندهید  راهنمای ست کردن پالتو و مانتو مشکی
قدیمی ترین لباس زنانه جهان مصر باستان
قدیمی ترین لباس زنانه جهان مصر باستان
قدیمی ترین شلوار یافت شده جهان مربوط به مصر باستان
قدیمی ترین شلوار یافت شده جهان مربوط به مصر باستان

همچنین در دوران بعدی وقتی که یونان و روم بر دنیا مسلط و دارای تمدنی بالنده شدند، فرم تن‌پوش آنها که از مظاهر تمدن آنان بود مورد توجه جهانیان قرار گرفت. و هنگامی که فرانسه به اوج عظمت تمدن رسید، مد فرانسوی مورد تقلید واقع شد که هنوز هم نفوذ خود را دارد، و بعد از جنگ جهانی دوم نیز مد آمریکایی نفوذ زیادی میان ملل پیدا کرد.

اکنون اگرچه مد اروپایی (ایتالیایی و فرانسوی) رایج است ولی در کالکشن هایی که طراحان بزرگ جهان برای زنان و مردان طراحی کرده اند می توان تاثیر مظاهر تمدن و فرهنگ ایران باستان و حتی ایران بعد از اسلام  را مشاهده کرد.

Hermes, کالشن "تبریز" پاییز ۲۰۱۲
Hermes, کالشن “تبریز” پاییز ۲۰۱۲
Hermes, کالشن "تبریز" پاییز ۲۰۱۲
Hermes, کالشن “تبریز” پاییز ۲۰۱۲

بنابراین مطالعه و تحقیق درباره لباس و پوشاک آدمیان از آغاز تاکنون مستلزم تحقیق و مطالعه درباره چگونگی متحول شدن بشر و محیط زیست‌اش و اوضاع اجتماعی و فرهنگی او و در واقع متمدن شدن اوست. همچنین انقلاب انفورماتیک و رسانه های دیجیتال نیز کاملا بر تحولات پوشاک امروزه تاپیرگذارند.

 

منبع: هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، مهرآسا غیبی

به این مطلب امتیاز دهید

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب

1 دیدگاه در “داستان تاریخی پوشاک ایران

جای چنین مقالاتی در مجله شما خالی بود .مفید و آموزنده بود ،منتظر مقالات بیشتر هستم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *